Spiekbriefjen

Oost-Gelders Streektaaldictee 2015

Spiekbriefken met

GEHEUGENSTEUNTJES

Twee algemene regels:

– Opschrieven wa’j heurt. Schrief de weurde op zoas de veurlaezer/veurlaester ze uutsprök, niet zoas i-j ze zelf misschien zollen zeggen.

– Ook in de streektaal geldt de Nederlandse spelling;
doorum schrieve wi-j bi-j veurbeeld draod en dräödjes, met twee maol een d; net as in ’t Nederlands: draad en draadjes.
En: Hie wördt volgende waeke tachtig. ‘Wördt’ net as in ’t Nederlands met dt.

Biezundere regels veur de Oost-Gelderse streektaal:

1. ’t Bepaolde lidwoord het kö’j op twee manieren schrieven; as: het of as: ‘t .
(Schrief nooit ut!)
‘t Onbepaolde lidwoord een kö’j ook op twee manieren schrieven; as: een of as: ‘n .
(Schrief nooit un!)

2. Onze streektaal kent de volgende vier klanken die ’t Nederlands niet kent:
ao ​zoas in de weurde: draod, praoten, staon
ae ​zoas in de weurde: laeven, laezen
ö​zoas in de weurde: pötje, köpke
äö​zoas in de weurde: präötjes, näölen

3. Onze streektaal kent de volgende tweeklanken die ’t Nederlands ook kent:
ei, aai, ooi en oei wordt net as in ’t Nederlands eschreven: met een i.
Dus:​reis/reize,
​aaien,
​rooien, knooien
​roeien.

4. Onze streektaal kent de volgende tweeklanken die ’t Nederlands niet kent: uj, i-j, iej, aej, uuj, euj, eej, aoj en äöj. Die schrief i-j met de letter j.
Zoas: ​luj “lieden”,
​dri-j “drie”,
​niej “nieuw”,
​draejen “draaien”,
​luuj “lieden”,
​leuj “lieden”,
​dreej “draai”,
​braojen “braden”,
​gräöjen “groeien”.

5. Net as in ’t Nederlands völt in een open lettergreep een letter weg:
ik loop, maor: wij lopen. Veurbeelden uut onze streektaal: grujen
(elders: greujen of gräöjen “groeien”), druven “druiven”, gelejen “geleden”.

6. De ee, oo en uu an ’t ende van een éénlettergrepig woord blieft staon.
Bi-jveurbeeld: dree “drie”, koo “koe”, luu ”lui, lieden”.

7. A’j wilt kö’j verschil maken worden tussen de lange en korte varianten van de
klinkers uu, oe en ie. De lange varianten kriegt dan een dubbele punt (:);
bi-jveurbeeld: ​muus “muis” – muu:s “muizen”,
​​moes “muis” – moe:s “boerenkool”,
​​dries “mooi gekleed”- drie:s “stuk klaverland”.

8. Bi-j samentrekkingen van twee weurde schrief i-j altied een apostrof,
een kommaatjen.
​Dus: ​kan’k “kan ik” – (Dat kan’k wel effen doen),
​​mo’j “moet ik”, – (Dat mo’j effen doen),
​​doe’w “doen we” – (Dat doe’w effen.).

9. Let goed op ’t volgende. De variatie in uutspraok is groot: wa’j in één plaats könt zeggen, is in ’n andere plaats niet meugelek. Zo staot onder de punten 4 en 6 as varianten van ’t woord “lieden”: luj, luuj, luu, leu. In dit geheugensteuntje is ’t persoonlek veurnaamwoord “jij” i-j; dat had – afhankelek van hoe ’t uut-eprokken wordt – ok ie of iej können waezen. En natuurlek is onder punt 5 de spelling van grujen, greujen, gräöjen “groeien” afhankelek van welke klinker der uut-esprokken wordt.

Völle wille en plezier d’rmet!

1

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *